سندروم تونل کارپال:فیزیوتراپی تخصصی در دماوند و گیلاوند

مقدمه

سندروم تونل کارپال (Carpal Tunnel Syndrome) یکی از شایع‌ترین نوروپاتی‌های فشاری است که در نتیجه فشار بر روی عصب مدیان در ناحیه مچ دست ایجاد می‌شود. این عارضه، به‌ویژه در افراد شاغل در مشاغلی که نیاز به حرکات تکراری مچ و دست دارند، بسیار دیده می‌شود. در مناطق دماوند و گیلاوند نیز این مشکل شایع است و کلینیک‌هایی مانند فیزیوتراپی دیاکو گیلاوند و دماوند نقش کلیدی در تشخیص، درمان و بازتوانی بیماران ایفا می‌کنند.

 

 

آناتومی تونل کارپال

تونل کارپال، ساختاری است در سمت قدامی مچ دست که توسط استخوان‌های کارپال در کف و دیواره‌ها و لیگامان عرضی مچ (Transverse Carpal Ligament) در سقف احاطه شده است. از این تونل، عصب مدیان و نه تاندون خم‌کننده انگشتان عبور می‌کنند. هرگونه کاهش فضای این تونل یا فشار بر روی محتویات آن، می‌تواند باعث علائم بالینی سندروم شود.

علل و مکانیزم بروز سندروم

علل متعددی می‌توانند تونل کارپال را تنگ کرده یا فشار داخل آن را افزایش دهند، از جمله:

• حرکات تکراری مچ (تایپ، استفاده مکرر از موس، مشاغل صنعتی)
• آسیب‌های تروماتیک مچ دست
• التهاب و تورم تاندون‌های خم‌کننده (تنوسینوویت)
• شرایط سیستمیک مانند دیابت، کم‌کاری تیروئید یا آرتریت روماتوئید
• بارداری (به علت احتباس مایعات)

عوامل خطر

برخی عوامل می‌توانند شانس ابتلا به این سندروم را افزایش دهند:

• سن بالای ۴۰ سال
• جنسیت مونث
• چاقی
• سابقه خانوادگی سندروم تونل کارپال

علائم و نشانه‌ها

علائم اولیه اغلب شامل احساس بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن و مورمور در انگشتان شست، اشاره، میانی و نیمه خارجی انگشت چهارم است. این علائم غالباً شب‌ها بدتر می‌شوند. ضعف در قدرت گرفتن اشیاء و افتادن اشیاء از دست در مراحل پیشرفته دیده می‌شود.

تشخیص

تشخیص بر اساس ترکیب شرح حال، معاینه فیزیکی و تست‌های کمکی انجام می‌شود:

• آزمون تینل (Tinel’s Sign)
• آزمون فالِن (Phalen’s Test)
• نوار عصب و عضله (NCV/EMG)
• سونوگرافی یا MRI مچ

درمان‌های غیر جراحی

در مراحل خفیف تا متوسط، درمان غیرجراحی می‌تواند موثر باشد:

• تغییر یا محدود کردن فعالیت‌های مکرر
• استفاده از اسپلینت یا آتل شبانه برای ثابت نگه داشتن مچ در موقعیت خنثی
• داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
• فیزیوتراپی تخصصی در مراکزی همچون فیزیوتراپی در دماوند یا فیزیوتراپی در گیلاوند
• تزریق کورتیکواستروئید داخل تونل کارپال

درمان‌های فیزیوتراپی

در فیزیوتراپی دیاکو گیلاوند و دماوند، درمان شامل ترکیب روش‌های زیر است:

• مدالیته‌های الکتروتراپی (لیزرتراپی، TENS)
• تمرینات کششی عضلات فلکسور
• تمرینات تقویتی عضلات ساعد
• آموزش ارگونومی محل کار

تمرین درمانی: کشش تاندون‌های فلکسور دست

 

روش انجام:

1. مچ دست را صاف نگه دارید و کف دست رو به بالا باشد.
2. با دست دیگر، انگشتان را به‌آرامی به سمت پایین خم کنید تا کشش ملایمی در جلوی ساعد حس کنید.
3. این حالت را ۱۵ ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی رها کنید.
4. تمرین را ۳ بار در هر دست انجام دهید.

مزایا: این تمرین باعث کاهش فشار داخل تونل کارپال، بهبود خونرسانی به عصب مدیان و افزایش انعطاف‌پذیری تاندون‌ها می‌شود

تمرین درمانی: لغزش عصب مدیان

 

روش انجام:

1. دست را در کنار بدن قرار دهید و آرنج را ۹۰ درجه خم کنید، کف دست رو به بالا.
2. به‌آرامی مچ را به سمت عقب خم کنید تا کف دست رو به سقف باشد، همزمان سر را کمی به سمت مخالف بچرخانید.
3. چند ثانیه حالت کشش را حفظ کنید و سپس به موقعیت اولیه برگردید.
4. حرکت را ۵ تا ۱۰ بار انجام دهید، بدون ایجاد درد یا بی‌حسی شدید.

مزایا: این تمرین به کاهش چسبندگی عصب مدیان در تونل کارپال، بهبود دامنه حرکتی و کاهش علائم بی‌حسی و مورمور کمک می‌کند.

توصیه: این تمرین باید آرام و کنترل‌شده انجام شود و در صورت افزایش علائم، بلافاصله متوقف گردد. بهتر است تحت نظر تیم فیزیوتراپی دیاکو گیلاوند و دماوند انجام شود

درمان‌های جراحی

در موارد شدید یا عدم پاسخ به درمان‌های غیرجراحی، جراحی Carpal Tunnel Release توصیه می‌شود. این عمل می‌تواند به روش باز یا آندوسکوپی انجام شود و هدف آن قطع لیگامان عرضی مچ برای آزادسازی فشار بر عصب مدیان است.

بازتوانی پس از جراحی

بلافاصله پس از جراحی، فیزیوتراپی نقش مهمی در کاهش ادم، جلوگیری از خشکی مفصل و بازگرداندن قدرت ایفا می‌کند. پروتکل شامل:

1. حرکات ملایم انگشتان و مچ
2. ماساژ برای کاهش ادم
3. تمرینات قدرتی تدریجی
4. آموزش بازگشت تدریجی به فعالیت‌ها

پیشگیری

• استفاده از تکنیک‌های صحیح تایپ و کار با موس
• استراحت‌های منظم در فعالیت‌های تکراری
• تقویت عضلات ساعد و مچ

جمع‌بندی

سندروم تونل کارپال در صورت تشخیص و درمان به‌موقع، قابل کنترل و درمان است. مراکزی نظیر فیزیوتراپی دیاکو گیلاوند و دماوند با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن و روش‌های علمی، کمک شایانی به بیماران این حوزه می‌کنند.

سوالات متداول

۱. آیا همه موارد تونل کارپال نیاز به جراحی دارد؟

خیر، بسیاری از موارد با درمان‌های غیرجراحی و فیزیوتراپی بهبود می‌یابند.

۲. بهترین تمرین برای تونل کارپال چیست؟

تمرین کشش تاندون‌های فلکسور و حرکات لغزشی عصب مدیان بسیار موثر است.

۳. آیا کار با موبایل باعث تونل کارپال می‌شود؟

استفاده بیش از حد و وضعیت نامناسب مچ می‌تواند باعث تشدید علائم شود.

۴. مدت بهبود پس از جراحی چقدر است؟

بین ۴ تا ۸ هفته بسته به شرایط بیمار متفاوت است.

منابع علمی

1. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Carpal Tunnel Syndrome. OrthoInfo, 2024.
2. Keith MW, Masear V, Amadio PC, et al. Clinical Practice Guideline on the management of carpal tunnel syndrome. J Hand Surg Am. 2020;45(3):e1-9.
3. Kaya Mutlu E, et al. Effectiveness of manual therapy and stretching exercises for carpal tunnel syndrome: A randomized controlled trial. Clin Rehabil. 2018.